Dziegieć w historii człowieka.
Dziegieć towarzyszy człowiekowi od czasów najdawniejszych po współczesność. Przez tysiąclecia jego niezwykłe właściwości znajdowały zastosowanie w wielu dziedzinach życia. Historia dziegciu jest nierozerwalnie związana z historią człowieka.
Czym właściwie jest dziegieć?
Dziegieć brzozowy to ciemna, gęsta ciecz otrzymywana z kory brzozowej podczas suchej destylacji, czyli ogrzewania bez dostępu powietrza. W trakcie tego procesu z kory wydzielają się substancje, które po schłodzeniu tworzą charakterystyczny, intensywnie pachnący dziegieć.
Jak powstaje dziegieć?
Dziegieć otrzymuje się przez suchą destylację kory brzozowej. Korę ogrzewa się bez dostępu powietrza. Pod wpływem wysokiej temperatury uwalniają się z niej substancje, które po schłodzeniu tworzą ciemną, oleistą ciecz – dziegieć brzozowy.
Dziegieć – technologia starsza niż Homo sapiens w Europie.
Historia dziegciu sięga znacznie głębiej, niż mogłoby się wydawać. Najstarsze znane ślady stosowania dziegciu brzozowego pochodzą ze środkowego paleolitu i liczą około 190–200 tysięcy lat. W Campitello we Włoszech znaleziono kamienne narzędzia z pozostałościami dziegciu brzozowego, użytego jako spoiwo. Znaleziska te wiązane są z neandertalczykami.
Dziegieć nie występuje jednak w korze brzozy jako gotowa substancja. Trzeba go wytworzyć poprzez działanie temperatury. Oznacza to, że już neandertalczycy potrafili przekształcić naturalny surowiec w materiał o nowych właściwościach i wykorzystać go między innymi do mocowania kamiennych narzędzi. Nie wiemy natomiast dokładnie, jaką metodą produkowali dziegieć.
Dziegieć przez tysiąclecia.
W neolicie dziegieć brzozowy znajdował coraz więcej zastosowań. Służył przede wszystkim jako klej do łączenia różnych materiałów, między innymi drewna, kamienia i kości. Wykorzystywano go również do uszczelniania oraz naprawy przedmiotów. Ślady dziegciu zachowały się na narzędziach, naczyniach i innych zabytkach archeologicznych.